Begrippenkader

Bij publieksparticipatie spelen enkele begrippen een cruciale rol:

Projecten
Bij publieksparticipatie vatten we het begrip projecten breed op. Aan de concrete voorstellen om (bij ruimtelijk-economische projecten) de ruimte anders in te richten of anders te gebruiken, gaat een fase vooraf. In die fase wordt het probleem geanalyseerd, worden oplossingen bedacht en tegen elkaar afgewogen. Juist in die eerste beleidsfasen van een project is publieksparticipatie buitengewoon zinvol.

Publiek
Het publiek bestaat bij publieksparticipatie uit individuele of georganiseerde burgers, bedrijven en maatschappelijke organisaties – in principe alle individuele personen en rechtspersonen die bij een project betrokken willen zijn vanuit een belang of uit belangstelling.

Publieksparticipatie
Publieksparticipatie is een verzamelterm voor alle vormen van deelname van het publiek aan de voorbereiding, uitvoering, besluitvorming of evaluatie van beleid. Burgers, bedrijven en maatschappelijke organisaties vormen samen het publiek. Publieksparticipatie omvat onder meer consultatie en een zienswijzeprocedure.

Consultatie
Vormen van publieksparticipatie die de “meedenkkracht” van het publiek zoveel mogelijk moeten benutten. Consultatie is erop gericht het project inhoudelijk zo sterk mogelijk te maken. De vormen waarin men consultatie organiseert zijn vrij. Het is mogelijk om over die keus het publiek al te laten meepraten (consultatie over de consultatie).

Zienswijzeprocedure
Een zienswijzeprocedure biedt het publiek de gelegenheid om zijn zienswijze over een concept-structuurvisie of een ontwerp-besluit over een project in te dienen. De zienswijzeprocedures zijn toetsend en dienen om fouten en knelpunten in kaart te brengen.

De kaders voor passende publieksparticipatie zijn in diverse beleidsstukken verwoord. Hieronder ziet u de links naar de belangrijkste documenten.

In deze code zijn de vijf uitgangspunten voor passende publieksparticipatie uitgewerkt in praktische spelregels. De code geeft ambtenaren en bestuurders houvast bij het organiseren van publieksparticipatie. In de bollenfiguur neemt participatie een aparte positie naast de bilaterale contacten die bestuurders, ambtenaren en publiek met elkaar kunnen hebben. Bij participatie zijn deze partijen alledrie tegelijk betrokken en is de mogelijkheid om tot de juiste, uitvoerbare oplossingen te komen het grootst.

In dit advies leest u de aanleiding en denkrichting die ten grondslag ligt aan de nieuwe participatie-aanpak.

Het rapport bevat de resultaten van een onderzoek naar een nieuwe aanpak met publieksparticipatie bij zeven ruimtelijk-economische projecten.

In een brief van de minister van Verkeer en Waterstaat van 12 mei 2006 nam het kabinet het standpunt in dat de ‘meedenkkracht’ van de burgers in de beleidsvoorbereiding beter benut moet worden, terwijl de formele inspraak in de vorm van een toets de waarborg is dat niemand onevenredige schade van een besluit zal ondervinden. Deze brief was een reactie op het advies: ‘Inspraak Nieuwe Stijl: maatwerk’ van een interdepartementale werkgroep onder leiding van professor Pieter Tops. Daarna werd het advies in de praktijk getoetst.

Op 12 december 2008 reageerde het kabinet op het eindrapport: ‘Passende publieksparticipatie leidt tot betere besluitvorming.’ Het kabinet was blij met de onderzoeksresultaten: ze laten zien dat de wens van het publiek om serieus betrokken te worden bij de beleidsvoorbereiding en de terechte behoefte aan duidelijkheid, prima samengaan met het streven van het kabinet naar versnelling en daadkracht. Het kabinet achtte het van groot belang dat publieksparticipatie onderdeel uitmaakt van de professionele procesvoering bij ruimtelijk-economische plannen van het Rijk. Het kabinet nam de implementatievoorstellen over en zette in op het vaststellen van gezamenlijke uitgangspunten voor passende publieksparticipatie en op de bundeling van expertise en praktische ondersteuning in het CPP.